Lezing: De (Voor)geschiedenis van de Grebbelinie

Waarom kozen militaire planners juist de zompige Gelderse Vallei als verdedigingszone? In deze lezing over de (voor)geschiedenis van de Grebbelinie ontdekt u hoe – met beperkte middelen – een vijandelijke opmars kon worden afgestopt tussen Rijn en Zuiderzee. U volgt de ontwikkeling van losse schansen naar een uitgekiende waterlinie, steeds tegen de achtergrond van Europese spanningen.

Waar gaat de lezing over?

Bernier Cornielje neemt u mee langs 350 jaar linie-geschiedenis:

• Vroege plannen (16e eeuw): vijf beoogde schansen in het veen tussen Rhenen en Amersfoort; in 1590 wordt de eerste schans bij Woudenberg gerealiseerd – het begin van wat later de Grebbelinie wordt.
• Groeipijnen van een waterlinie: veel plannen, weinig uitvoering; de linie groeit schoksgewijs door Europese conflicten zoals de Spaanse en Oostenrijkse Successieoorlogen, de Marmietenoorlog, de Franse Revolutie en de Franse bezetting.
• 19e–20e eeuw: na het vertrek van de Fransen (1813) verliest de linie aan betekenis; in 1926 lijkt opheffing nabij. De aanleg van het Valleikanaal zet de Grebbelinie echter opnieuw op de kaart en zorgt in 1939–1940 dat hier – en niet in de Hollandse Waterlinie – de hoofdverdediging komt te liggen.
• Water als bondgenoot: dwarskaden, sluizen, forten en de cruciale wateraanvoer (o.a. via het Pannerdensch Kanaal) tonen hoe Nederland het landschap inzet als verdedigingsmiddel.

Let op: deze lezing eindigt op 10 mei 1940 – de feitelijke gevechten in de Grebbelinie vallen buiten het bestek en worden in een aparte lezing behandeld.

Vorm & beleving

• Spreker: Bernier Cornielje
• Muzikale omlijsting: Marieke Wittenhorst (dwarsfluit)
  De combinatie van verhaal, muziek en beeldmateriaal maakt de lezing over de Grebbelinie persoonlijk, toegankelijk en indringend.